۱۳۸۷ فروردین ۱۴, چهارشنبه
۱۳۸۷ فروردین ۱۰, شنبه
دهم فروردین
توی دکان کوچک پدر که چسبیده به خانهی پدری بود و دریچهای بدرون داشت، نشسته بودم و با خواهرم که چند سالی از من بزرگتر است، البته او در پشت در بود و بدور از دید نامحرمان، گپ میزدیم که صدای آواز "درویش بیغیرته" توی خیابان پیچید. دنیا نیارزد آنکه پریشان کنی دلی زنهار بد مکن که نکرده است عاقلی و بعد جلوی دکان ظاهر شد و مرا مورد خطاب قرار داد: به حاجی گفتم که زندهگی ارزش کار کردن و زحمت کشیدن را ندارد. حبیب عربزاده با دو متر قد که تبر گردنش را نمیزد، سکته کرد و مرد. گفتم: دروغ میگی. آقا حبیب را مریض نبود. درویش گفت: برو نگاه کن! هنوز تابوت روی زمین است. از بس درشت هیکل بود، بزور توی تابوت جایش کردند. درویش "بیغیرته" خود نیز هیکلی داشت بلند بلا و بس خوشرو با صدائی آسمانی و چون کار نمیکرد به او لقب بیغیرت داده بودند. او تبر زیناش را تکانی داد، دستی به روی کشکولش کشید، سری به عنوان افسوس جنبانید و صدایش بالا گرفت: به قبرستان گذر کردم صباحی شنیدم ناله و افغان و آهی شنیدم کلهای با خاک میگفت این دنیا نمیارزد به کاهی. آقا حبیب از بستهگان دور ما بود. مادرش" خاتونی" در زمانهائی دور، زنِ عمویِ بزرگ من بود که هیچیک از ما او را ندیده بود. پسرش عمو اوقلی طاهر، دو سالی از پدر بزرگتر بود و بس مهربان. کوچکتر که بودم، پیش از شروع دبستان، خاتونی و سه پسرش، باقر و حبیب و عزیز با ما همخانه بودند. از عزیز که بعدها جاه و مقامی یافت چیزی در ذهنم نیست. ولی دو پسر دیگرش باقر و حبیب بس با من مهربان بودند و خود خاتونی نیز.حالا "درویش بیغیرته" میگوید که آقا حبیب سکته کردهاست. درویش که رفت از خواهرم پرسیدم: آقا حبیب پیر بود؟ او فکر یکرد و گفت: نه! او کامل بود. نزدیک به چهل سالش میشد شاید هم کمتر. از شصت سال به بعد پیر آدم پیر به حساب میآید. چهل سال! باور کردن حرف خواهر برایم مشکل بود. چهل سال، چهار برابر سن من بود. در آن سنین همهی بزرگترها، به نظر ما پیر بودند، ولی خوب سکینه که از من هفت سالی بزرگتر است میگوید که آقا حبیب پیر نبود. من هم حرفش را پذیرفتم. بعد از او خواهش کردم تا در دکان را از داخل به بندد، تا من بروم و سرو گوشی آب دهم. خودم را به بدر خانهی آقا حبیب که نزدیک قبر پلوئی بود رسانیدم. تابوت هنوز توی کوچه بود. قطعه فرشی رویش را پوشانیده بود. آقا حبیب را باید آن تو میبود، همانگونه که درویش گفته بود. همسرش سخت گریه میکرد. دیگران نیز. به آقا باقر سلام کردم. او جواب سلامم را داد و گفت: ممدجان بهتره برگردی خانه. پرسیدم : راسته که آقا حبیب مرده؟. گفت: ممدجان برو. حاج عمو و بگم آقا نگران میشن، برو جانوم. برو! اینجا جای بچا نیس. و با دستمالی که دستش بود اشکهایش را پاک کرد. دلم میخواست که رضا را هم به بینم و خواهرش را. ولی از بچهها کسی آنجا نبود. در راه بازگشت به خانه به یاد روزی افتادم که سخت آزرده خاطر بودم. چهار یا پنج سالم بیشتر نبود. رفته بودم آنور حیاط ، پشت تلمبهی خاتونی، مثل همیشه کز کرده و هایهای گریه میکردم. یادم نیست چرا. دلم خیلی گرفته بود. حرف مادر و خواهرها تسکینم نمیداد. پشت تلمبه خاتونی مامنی بود برای گریههای من. علتش شاید همان مهربانیهای خاتونی میبود. آقا حبیب از در وارد شد. مرا بغل کرد و به بیرون برد. سوار درشگهام کرد. کلی توی شهر گشنیم. ولی من ساکت نشدم. تمام مدت راه را گریه میکردم. به فکر رضا و فخری و پسر تازه متولد شدهاش بودم که چنین پدر مهربانی را از دست دادهاند و حرف سکینه که آقا حبیب کامله مرد بود. پیر نبود. شصتسالهها و هفتاد سالهها پیر به حساب میآیند. از آن روز شاید شصت سالی گذشته باشد. پس به گفتهی سکینه، من امروز در شمار پیران باید به حساب آیم. برابر یادداشتی که در آخرین برگ قرآنی پدر که روزانه میخواندش، چنین نوشته بود: دهم فروردین سال ۱۳۱۸هجری شمسی برابر با ... هجری قمری تولد نورچشمی محمد. پس امروز، دهم فروردین، باید زاد روز من باشد گرچه در شناسنامهام دهم خرداد ذکر شده است. میپرسی چرا؟ چون روال کار ما ایرانیان در ثبت وقایع تاریخی از ازل چنین بودهاست.
جشن عقد
۱۳۸۷ فروردین ۸, پنجشنبه
از برم دامنکشان/ رفتی ای نامهربان
۱۳۸۷ فروردین ۴, یکشنبه
دلتنگی
برایِ اتاقِ بزرگِ سردِ کمنور و کرسی و چراغ لامپای نفتیِ قشنگمان، با آن پایهی بلورینِ فیروزهای رنگش که اگر هنر استاد بستزن نبود، روی پایهاش نمیایستاد. .
هوس عبائی را کردهام که حاج سیدعلی قاموسی از نجف برایم به سوغاتی آورده بود.
همان عبائی که شبی بر دوشم انداختم به تقلید از پدر و با مادر راهی مسجد شدم. در صف نمازگزان بایستادم، پشت به قبله، رو بمادر و موجب خندهی مؤمنات شدم. از طاقچهای بالا کشیدم و به تقلید مُکَبّر، تکبیر گفتم. فریاد مؤمنان برخاست:
ای بِچّه صاحب نداره؟
و بجرم اختلال درنظم از مسجد اخراج شدم .آخر از دید داوران خلق علت کودکیم کافی برای فرار از مجازات نبود.
دلم تنگ است برای صفای دوران کودکی
برای مادر که رفت و حسرت دوباره دیدن نیما را با خود به گور برد.
برای دوستان دوران کودکی
برای صفای دوستی کودکانه و بازیهای آن.
برای شاخه شکستهی رهاشده در نهر کنارهی خیابان عباسآباد و دنبالش دویدن تا میدان که آب سرعتش کم میشد و نقطهی آخر مسابقه بود.
برای خیابان خاکی عباسآباد و شُلاله اسفالت سرد بازمانده از دوران جنگ دوم جهانی که محل جِندی «لیلی» بازی ما و گِرگره «فرفره» زدنمان.
برای علی حیدری.
برای محمود قلمکار که پدر غضنفرش میخواند به دلیل چاخانهای شاخدارش.
برای محمد لک «شامورتی» که غریبهای ازخطهی آذرآبادگان. پدرش پینهدوزی میکرد بارفتار دیگرگونه که نزد پینهدوزهای دیگر شهر یافت نمیشد. هر روز اصلاح میکرد. لباس او بهرغم کهنهگیش، تمیز بود. کلاه شاپو بر سر داشت.
دختری داشنت چند سالی بزرگتر از ما. دیپلمش را که گرفت، تکوتنها راهی تهرانش کرد برای ادامهی تحصیل. شایع بود دکتری میخواند. روزی محمد گفت:
ما رَم داریم میریم تهران.
پرسیدم:
چرا؟
گفت:
خواهرُم استخدام بیمارستان هزارتختخوابی شده. به بابا گفده حالا نوبتِ اُنه که تلافی زحمتایِ مامان و بابام بُکنه.
پرسیدم:
دکتر شد؟
گفت:
نه، پرستاری خواند.
ممد رفت بدون رد پائی و جای شیطنتهایش در بازیهای ما همیشه خالی ماند.
پدر گفته بود مش احمد از فراریان فرقه است. من معنای فرقه را نفهمیدم. زمان برد تا منظور پدر را دریافتم. اما میفهمیدم که مشاحمد مانند همکارانش نبود.
دختر دو اجازه یافت در مدرسه درس بخواند بخلاف خواهران من. تکوتنها راهی تهران شود، پرستاری بخواند با مردان کار کند.
دلم برای صالح ترک تنگشده است که همسایهی ممد شامورتی بود و کودک درسخوانی. پدر او هم کفشدوز بود. کفشدوزی درستکار اما فقیر. کفشهای دوخت او نِدِرُّم «پاره نشدنی» بقول همدانیا.
صالح بدلیل نفر اول شدن در دانشسرا، برای ادامهتحصیل در دانشسرای عالی بورسیهی دولتی گرفت و لیسانسهی فیزیک شد.
دلم تنگ شده است برای امینالله رضائی .برای شنیدن نوای فلوتش، نقاشیهای سیاهقلمش.
شب تابستانی با مهدی امینی، روی سکوی خانهی ما نشستند. مهدی فلوتش را بیرون آورد و نواخت. خیابان خلوت بود و صدای فلوت در آن فضای نیمه تاریکِ مَلَس، عجب به دلم چسبید. حتا میرزادای بیحال مرا چنان حالیبهحالی کرد که گفت:
آخ! اگه میانِ باغای اِنگور علابک باشی، مهتابم باشه. ای پسره هم فلوت بزنه، نیمیدانی چقد میچسبه!
شاید امین ، در آن شبِ شعرخوانی انستیتو گوته نیز دچار همان نوستالژی میرزادای شده بود که خواند:
فلوتم را برمیدارم و ...
آخرین دیدار ما در بولوار کشاورز رخ داد، اوایل دههی پنجاه خورشیدی. او رانندهگی میکرد و من از خط عبور پیاده میگذشتم. چشمانمان باهم تلاقی کرد. تا سبزشدن چراغ، ایستادیم، گپی زدیم و شماره تلفن رد-و-بدل کردیم. اما سراغی از هم نگرفتیم.
